Ένας μυθικός ποταμός στον ουρανό! Ο αστερισμός Ηριδανός με το μεγαλύτερο … κενό του Διαστήματος [ΒΙΝΤΕΟ]

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

Ο Ηριδανός [Eridanus – Eri], είναι ένας αστερισμός που σημειώθηκε στην Αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθ. Αστρον. Ένωση. Είναι αστερισμός του Νοτίου Ημισφαιρίου, ορατός σε γεωγραφικά πλάτη από 32° Βόρεια έως το Νότιο Πόλο. Στην Ελλάδα είναι αμφιφανής. Πάντως καλύτερη εποχή για την παρατήρησή του είναι στις 21:00 κατά το μήνα Δεκέμβριο. Η έκταση του είναι 1137,9 τετ. μοίρες, πράγμα που κατατάσει τον αστερισμό μεταξύ των μεγαλυτέρων σε έκταση αστερισμών [6ος]. 

Βρίσκεται νότια των ζωδιακών αστερισμών Κριού και Ταύρου, και περιλαμβάνει περί τους 190 ορατούς αστέρες [φ.μ. ≤6,5]. Θεωρείται ο επιμηκέστερος των αστερισμών: αρχίζει από τον ουράνιο ισημερινό και καταλήγει στον 60ο νότιο ουράνιο παράλληλο, όπου βρίσκεται και ο λαμπρότερος αστέρας του, ο Αχενάρ [α Ηριδανού], αστέρας πρώτου μεγέθους. Η αναγνώριση των περισσότερων αστέρων του είναι εύκολη, λόγω γειτνίασης με τους λαμπρούς και γνωστούς αστερισμούς του Ταύρου και του Ωρίωνα, ειδικότερα όταν κατά μήνα Σεπτέμβριο διέρχεται από τον μεσημβρινό του τόπου της παρατήρησης, κατά το μεσονύκτιο .Το χειμώνα μεσουρανεί γύρω στις 20.00 η ώρα.

ΑΣΤΕΡΕΣ: Στο νότιο άκρο του αστερισμού βρίσκεται ο α Ηριδανού με φαινόμενο μέγεθος 0,46. Απέχει 144 έτη φωτός από τη Γη. Ονομάζεται Αχενάρ και είναι ένας γαλάζιος αστέρας της κύριας ακολουθίας που περιστρέφεται εξαιρετικά γρήγορα. Ο β Ηριδανού, που ονομάζεται Cursa [υποπόδιο], βρίσκεται νότια από το “πόδι” του Ωρίωνα και γι’ αυτό ονομάστηκε έτσι. Έχει φ.μ. 2,8 και απέχει 89 ε.φ. από τη Γη. Ο θ Ηριδανού, που ονομάζεται Acamar, είναι διπλός αστέρας [φ.μ. 3,2 και 4,3], ορατός με μικρά τηλεσκόπια, ενώ απέχει 161 ε.φ. Ο αστέρας 32 Ηριδανού είναι κι αυτός διπλός, 290 έ.φ. Μακριά [φ.μ. 4,8 και 6,1]. Ο 40 Ηριδανού, 16 έ.φ. μακριά, είναι τριπλό σύστημα [πορτοκαλής κύριος αστέρας, φ.μ.4,4 και ένας λευκός νάνος φ.μ. 9,5 με έναν κόκκινο νάνο, φ.μ. 11.]. Μάλιστα ο κόκκινος νάνος βρίσκεται σε τροχιά γύρω από το λευκό [περίοδος 250 έτη!]. Ο σ Ηριδανού είναι διπλός αστέρας με φ.μ. 5,8 και 5,9 και απέχει 27 έ.φ. Τέλος ο ε Ηριδανού είναι ένας αστέρας με έναν εξωπλανήτη, μεγέθους Δία, σε τροχιά περιόδου επτά ετών γύρω του. Ο αστέρας αυτός έχει φ.μ. 3,7 και απέχει 10,5 έτη φωτός. Γενικά στον αστερισμό έχουν καταγραφεί συνολικά 32 αστέρες με πλανήτες σε τροχιά γύρω απ’ αυτούς.

ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΣΤΟΝ ΗΡΙΔΑΝΟ: Στον αστερισμό υπάρχει το πλανητικό νεφέλωμα NGC 1535, που είναι ένα μικρό μπλε-γκρι πλανητικό νεφέλωμα ορατόαπό μικρά ερασιτεχνικά τηλεσκόπια, με ένα δίσκο, ορατό μόνο σε μεγάλα τηλεσκόπια. Απέχει 2000 έτη φωτός. Στον Ηριδανό περιέχονται και οι γαλαξίες NGC 1234 και NGC 1300, με τον τελευταίο να είναι ένας μεγάλος ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας, που βρίσκεται 69 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά

TO “ΥΠΕΡ-ΚΕΝΟ” ΣΤΟΝ ΗΡΙΔΑΝΟ: Το Υπερκενό στον Ηριδανό [Supervoid]είναι το μεγαλύτερο υπερκενό, δηλαδή μια περιοχή που στερείται γαλαξιών, που ανακαλύφθηκε το 2007. Σε μια διάμετρο περίπου ενόςδισεκατομμυρίουετών φωτός, περιοχή πολύ μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλο γνωστό κοσμικό κενό, ανακαλύφθηκε από την Εθνική Υπηρεσία Ραδιοαστρονομίας των ΗΠΑ, ένα “ψυχρό σημείο” στο κοσμικό υπόβαθρο των μικροκυμάτων και απουσία οιουδήποτε γαλαξία. Υπάρχει μια ακραια άποψη από κάποιους αστροφυσικούς ότι το κενό αυτό οφείλεται σε “κβαντική διαπλοκή μεταξύ του σύμπαντός μας με κάποιο άλλο σύμπαν!!”.

“ΒΡΟΧΕΣ ΜΕΤΕΩΡΙΤΩΝ”: Πρόσφατα ανακαλύφθηκε ότι κάθε έτος μεταξύ 30/8 και 12/9 μια βροχή μετεωριτών κατευθύνεται προς τη Γη, μέσα στον αστερισμό του Ηριδανού [Nu Eridanids], προερχόμενη από το Νέφος του Όορτ.Μια άλλη βροχή μετεωριτών στον Ηριδανό, που ονομάζεται όμικρον Ηριδανού, κορυφώνεται μεταξύ 1 και 10 Νοεμβρίου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Wilkins Jamie, Dunn Robert (2006): 300 αστρονομικά αντικείμενα:. Μια οπτική αναφορά για το Σύμπαν. Firefly: Μπάφαλο, Νέα Υόρκη.

Jenniskens, Peter (2012): “Χαρτογράφηση μετεωριτών,Sky & Telescope:23.

[email protected]

ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ:

https://www.youtube.com/watch?v=X2hjGU19BdY