Η ανακωχή – Ποιος κέρδισε τι – και τι χρειάζεται για να υπάρξει πραγματική ειρήνη
Η αιφνιδιαστική κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ιράν, το Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου δεν αποτελεί ούτε ξεκάθαρη νίκη ούτε ξεκάθαρη ήττα για καμία πλευρά. Όπως συχνά συμβαίνει στη Μέση Ανατολή, όλοι μπορούν να ισχυριστούν ότι «νίκησαν», αλλά η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Η εκεχειρία των δύο εβδομάδων δεν κλείνει τον πόλεμο· απλώς ανοίγει ένα παράθυρο διαπραγματεύσεων, όπου θα κριθούν τα πάντα.
Τι έχει κερδίσει μέχρι στιγμής το Ιράν
Παρά τις τεράστιες απώλειες, το Ιράν κατάφερε να επιβιώσει. Το καθεστώς δεν κατέρρευσε, παρά το οικονομικό και στρατιωτικό σοκ. Μπορεί να παρουσιάζει την εκεχειρία ως «νίκη», κυρίως για εσωτερική κατανάλωση, επειδή:
- Ανέτρεψε την εικόνα ότι βρίσκεται ένα βήμα πριν την κατάρρευση.
- Διατήρησε την ικανότητα εκτόξευσης πυραύλων, έστω περιορισμένη.
- Μπήκε σε διαπραγματεύσεις χωρίς να έχει αποδεχθεί δημόσια τις πιο σκληρές αμερικανικές απαιτήσεις.
Ωστόσο, η πραγματική του επιτυχία θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το τι θα πάρει στο τραπέζι των συνομιλιών. Αν εξασφαλίσει άρση κυρώσεων, θα αναγεννηθεί. Αν όχι, η οικονομική πίεση μπορεί να το λυγίσει.
Τι έχει κερδίσει μέχρι στιγμής το Ισραήλ
Το Ισραήλ πέτυχε σημαντικούς στρατιωτικούς στόχους:
- Μείωσε δραστικά την ικανότητα του Ιράν να εκτοξεύει μαζικά πυραύλους.
- Προκάλεσε τεράστια ζημιά σε κρίσιμες ιρανικές υποδομές και εξόντωσε την αρχική ηγεσία του καθεστώτος.
- Διατήρησε την επιχειρησιακή του υπεροχή και την ελευθερία δράσης στο Λίβανο.
Ωστόσο, δεν πέτυχε τον στρατηγικό στόχο της πλήρους εξουδετέρωσης της ιρανικής απειλής. Η Χεζμπολάχ παραμένει ενεργή, και η ανησυχία για τις αμερικανικές προθέσεις είναι έντονη. Το Ισραήλ φοβάται ότι, αν οι συνομιλίες αποτύχουν, η Ουάσιγκτον δεν θα έχει την ίδια διάθεση να επιστρέψει στον πόλεμο.
Τι έχουν κερδίσει μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ πέτυχαν μια προσωρινή αποκλιμάκωση χωρίς να εμπλακούν σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο. Μπορούν να παρουσιάσουν:
- Στρατιωτικά επιτεύγματα που αποδυνάμωσαν το Ιράν.
- Μια εκεχειρία που ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις πάνω σε πυρηνικά, πυραύλους και τρομοκρατία.
- Την εικόνα ότι διατηρούν τον έλεγχο της κατάστασης.
Ωστόσο, η υπόθεση του Ορμούζ και οι οικονομικές επιπτώσεις στις ΗΠΑ έχουν πλήξει την εικόνα της αμερικανικής ηγεσίας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Ουάσιγκτον θα επιμείνει πραγματικά στις «κόκκινες γραμμές» της ή αν θα επιδιώξει μια συμφωνία που θα μοιάζει περισσότερο με συμβιβασμό.
Τι έχουν κερδίσει μέχρι στιγμής τα κράτη του Κόλπου
Τα κράτη του Κόλπου είδαν:
- Μείωση της άμεσης απειλής από ιρανικούς πυραύλους.
- Ενίσχυση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Αλλά ταυτόχρονα:
- Φοβούνται ότι μια συμφωνία θα δώσει στο Ιράν ιστορικό έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ.
- Ανησυχούν ότι η άρση κυρώσεων θα επιτρέψει στο Ιράν να ξαναγίνει περιφερειακή υπερδύναμη.
Η ανησυχία τους είναι ίσως η μεγαλύτερη από όλες τις πλευρές.
Τι πρέπει να γίνει για να υπάρξει πραγματική ειρήνη
Η εκεχειρία είναι απλώς μια παύση. Η ειρήνη απαιτεί κάτι πολύ βαθύτερο και πολύ πιο δύσκολο.
1. Σαφείς και δεσμευτικές συμφωνίες για το πυρηνικό πρόγραμμα
Χωρίς πλήρη διαφάνεια, επιθεωρήσεις και περιορισμούς, καμία πλευρά δεν θα νιώσει ασφαλής. Το πυρηνικό ζήτημα είναι ο ορισμός της κρίσης.
2. Ρύθμιση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ
Η ελεύθερη διέλευση πρέπει να διασφαλιστεί με τρόπο που δεν επιτρέπει σε καμία πλευρά να εκβιάζει την άλλη. Οποιαδήποτε «γκρίζα ζώνη» θα οδηγήσει σε νέα κρίση.
3. Μηχανισμός ελέγχου των πυραυλικών προγραμμάτων
Η μείωση της απειλής από πυραύλους είναι απαραίτητη για να υπάρξει σταθερότητα. Χωρίς αυτό, κάθε εκεχειρία θα είναι προσωρινή.
4. Ρύθμιση της ιρανικής υποστήριξης προς ένοπλες οργανώσεις
Η Χεζμπολάχ και άλλες ομάδες αποτελούν βασικό σημείο τριβής. Χωρίς πρόοδο εδώ, το μέτωπο του Λιβάνου θα παραμείνει ενεργό.
5. Εγγυήσεις ασφαλείας για τα κράτη του Κόλπου
Χωρίς αμερικανικές και διεθνείς εγγυήσεις, οι χώρες του Κόλπου δεν θα δεχτούν καμία συμφωνία που ενισχύει το Ιράν.
6. Πολιτική βούληση για επιστροφή στις εχθροπραξίες αν χρειαστεί
Αν το Ιράν αρνηθεί τις βασικές απαιτήσεις, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να αποφασίσει αν είναι έτοιμη να ξαναμπεί στον πόλεμο. Χωρίς αυτή την αξιοπιστία, οι διαπραγματεύσεις θα είναι κενό γράμμα.
Συμπέρασμα
Όπως την επομένη των ελληνικών εκλογών, όλοι μπορούν να ισχυριστούν ότι «νίκησαν». Στην πραγματικότητα, όμως, κανείς δεν έχει κερδίσει ακόμη. Η εκεχειρία είναι μια ανάσα, όχι ένα τέλος.
Η πραγματική ειρήνη θα απαιτήσει δύσκολες αποφάσεις, ξεκάθαρες δεσμεύσεις και την προθυμία όλων να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες αν οι συνομιλίες αποτύχουν.
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
