Αξιωματούχοι της ΕΕ προτρέπουν τις κυβερνήσεις να αποφύγουν την υπερβολική στήριξη για την αντιστάθμιση της ραγδαίας ανόδου των τιμών της ενέργειας, προειδοποιώντας ότι ο κλονισμός που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε δημοσιονομική κρίση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει στις συζητήσεις με τα κράτη μέλη ότι οι προτεινόμενες επιδοτήσεις για την ενέργεια, οι μειώσεις φόρων και τα ανώτατα όρια τιμών πρέπει να είναι περιορισμένα ως προς το χρόνο και το εύρος, σύμφωνα με άτομα που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποφύγουν την επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022, η οποία τροφοδότησε τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και τα διογκούμενα ελλείμματα.
«Πρόκειται για μια ενιαία προσπάθεια της Επιτροπής», δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Dan Jørgensen, στη Financial Times. «Ό,τι συμβαίνει σε έναν τομέα της οικονομίας μπορεί να έχει επιπτώσεις στο υπόλοιπο της κοινωνίας».
Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Πολωνία και η Ισπανία, έχουν μειώσει τους φόρους στα καύσιμα, ενώ άλλες έχουν ζητήσει τη χαλάρωση των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις. Η Ρώμη πιέζει επίσης τις Βρυξέλλες να χαλαρώσουν τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, ώστε να δοθεί στις πρωτεύουσες περισσότερο περιθώριο ελιγμών.
Η Επιτροπή παρείχε «τεχνικές συμβουλές και βοήθεια στις χώρες για τη διαμόρφωση αυτών των εργαλείων και μέσων πολιτικής που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν… εντός του δημοσιονομικού περιθωρίου που διαθέτουν», δήλωσε ο Γιόργκενσεν.
Οι αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν έχουν ωθήσει τις ευρωπαϊκές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου προς τα πάνω κατά περίπου 60% και έχουν προκαλέσει φόβους για έλλειψη ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών. Η σύγκρουση «ενέχει, δυστυχώς, τεράστιο κίνδυνο να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό με όλες τις αρνητικές συνέπειες», είπε.
Η Επιτροπή προέτρεπε σε «συντονισμό και προσοχή» όσον αφορά οποιαδήποτε μέτρα αποσκοπούν στην ανακούφιση των πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, ανέφεραν αξιωματούχοι που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες μεταξύ των Βρυξελλών και των εθνικών υπουργείων Οικονομικών.
Οι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η σύγκρουση θα προκαλέσει την τρίτη οικονομική κρίση για την ΕΕ σε έξι χρόνια, μετά την πανδημία Covid-19 και την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, οι οποίες και οι δύο οδήγησαν σε μεγάλα προγράμματα τόνωσης της οικονομίας που αύξησαν το δημόσιο χρέος.
Ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ της ΕΕ αυξήθηκε από 77,8% στο τέλος του 2019 σε 82,1% το τρίτο τρίμηνο του περασμένου έτους, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία.
«Στοχευμένες κυβερνητικές πολιτικές μπορούν να βοηθήσουν στην άμβλυνση του σοκ, μειώνοντας τη ζήτηση ενέργειας και αποζημιώνοντας τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα», δήλωσε τον περασμένο μήνα η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι «ευρείας βάσης και αόριστης διάρκειας μέτρα» ενδέχεται να έχουν αντίθετα αποτελέσματα, καθώς θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν «υπερβολικά» τη ζήτηση και να οδηγήσουν σε πληθωρισμό. Προέτρεψε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν σε «προσωρινές, στοχευμένες και εξατομικευμένες» δράσεις.
Ο επίτροπος Οικονομικών της ΕΕ, Valdis Dombrovskis, δήλωσε στους εθνικούς υπουργούς Οικονομικών ότι πρέπει να υιοθετηθούν μόνο «συνεκτικά», βραχυπρόθεσμα έκτακτα μέτρα. Προειδοποίησε ότι οι υπερβολικές δαπάνες θα «έχουν σοβαρές δημοσιονομικές επιπτώσεις», δεδομένου ότι οι κρίσεις του Covid-19 και της Ουκρανίας, παράλληλα με την αύξηση των αμυντικών δαπανών από το 2022, έχουν αφήσει τις κυβερνήσεις με μειωμένο δημοσιονομικό περιθώριο.
«Η έμφαση μας… είναι ότι διαθέτουμε περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο ελιγμών, οπότε ό,τι και αν κάνουν τα κράτη μέλη πρέπει να είναι προσωρινό και στοχευμένο», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις στα τέλη του περασμένου μήνα.
Ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζιορτζέτι δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ήταν «αναπόφευκτο» οι Βρυξέλλες να πρέπει να είναι πιο επιεικείς στην επιβολή των κανόνων που περιορίζουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα των χωρών στο 3% του ΑΕΠ.
Αυτό συνέβη αφού η Ρώμη παρέτεινε έναν «προσωρινό» ειδικό φόρο κατανάλωσης 20% στα καύσιμα έως την 1η Μαΐου, και η επίσημη στατιστική υπηρεσία της χώρας ανέφερε ότι το έλλειμμα για το 2025 ήταν 3,1% του ΑΕΠ.
«Είναι σαφές ότι, εκτός αν αλλάξει η κατάσταση, οι συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα είναι αναπόφευκτες», δήλωσε ο Τζιορτζέτι.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Αυστρίας προέτρεψαν την Παρασκευή τις Βρυξέλλες να επιβάλουν έναν φόρο έκτακτων κερδών σε επίπεδο ΕΕ στις εταιρείες ενέργειας, προκειμένου να ανακουφιστεί το «βάρος για την ευρωπαϊκή οικονομία και τους ευρωπαίους πολίτες».
Η επιστολή, που δημοσιεύθηκε από τον υπουργό Οικονομικών της Ισπανίας Κάρλος Κουέρπο, αναφερόταν σε ένα ανώτατο όριο για το 2022 στα έσοδα των εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια της αύξησης των τιμών του φυσικού αερίου που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Δεδομένων των τρεχουσών στρεβλώσεων της αγοράς και των δημοσιονομικών περιορισμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει γρήγορα ένα παρόμοιο μέσο συνεισφοράς σε επίπεδο ΕΕ», ανέφεραν.
Η Πολωνία μείωσε δραστικά τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα, με αποτέλεσμα απώλεια φορολογικών εσόδων ύψους 1,6 δισ. ζλότι (370 εκατ. ευρώ) το μήνα. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αντισταθμίσει αυτό το μέτρο με έναν έκτακτο φόρο επί των κερδών των εταιρειών ενέργειας. Οι λεπτομέρειες αυτού του νέου φόρου δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.
Οι κυβερνήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο επιδοτήσεων και άλλων κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη των πληγέντων τομέων έχουν προειδοποιηθεί ότι πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ που αποσκοπούν στην οικολογικοποίηση της οικονομίας και στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, ανέφεραν αξιωματούχοι.
«Το πρόβλημα σε μια κρίση όπως αυτή είναι ότι μερικές φορές πρέπει να στηρίξουμε και να επιδοτήσουμε πράγματα που κανονικά δεν θα σκεφτόμασταν ποτέ, αλλά πρέπει να γίνει βραχυπρόθεσμα», δήλωσε ο Γιόργκενσεν. «Διαφορετικά, οι άνθρωποι θα παγώσουν ή η παραγωγή θα σταματήσει.»
Πρόσθετη αναφορά από τον Ραφαέλ Μίντερ στη Βαρσοβία και τον Όλαφ Στόρμπεκ στη Φρανκφούρτη
Απόδοση – Επιμέλεια: Τατιανή Σάγιεχ
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
