Την ώρα που η αγορά σπιτιού μοιάζει με άπιαστο όνειρο αφού οι τιμές στα ακίνητα έχουν εκτοξευτεί, η νεολαία της γυρνά την πλάτη και στρέφεται στο χρηματιστήριο. Μπορεί έως μερικά χρόνια πριν το «όνειρο» να είχε διεύθυνση, τετραγωνικά και μια πολυετής δόση στεγαστικού δανείου, σήμερα έχει εφαρμογές επενδύσεων, ETFs και μηνιαίες καταθέσεις σε ψηφιακούς λογαριασμούς.
Για μια γενιά που μεγάλωσε μέσα σε κρίσεις, πανδημίες και εκρηκτικές αυξήσεις τιμών, η ιδιοκατοίκηση δεν θεωρείται πλέον αυτονόητο βήμα ζωής αλλά μια δύσκολη, συχνά απαγορευτική επιλογή.
Τα στοιχεία του JPMorgan Chase Institute για την The Wall Street Journal αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτή τη μεταστροφή. Το ποσοστό των 25 έως 39 ετών που πραγματοποιούν ετήσιες μεταφορές χρημάτων σε επενδυτικούς λογαριασμούς υπερτριπλασιάστηκε μεταξύ 2013 και 2023, αγγίζοντας το 14,4%. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι το μερίδιο των 26χρονων που είχαν επενδύσει χρήματα από τα 22 τους εκτινάχθηκε από 8% το 2015 σε 40%έως τον Μάιο του 2025. Στα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνονται οι εισφορές σε συνταξιοδοτικά προγράμματα, γεγονός που σημαίνει ότι η πραγματική έκθεση των νέων στις αγορές είναι ακόμη μεγαλύτερη.
«Βλέπουμε μια εντυπωσιακή, απροσδόκητα ισχυρή άνοδο της λιανικής επένδυσης από ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν αγοραστές πρώτης κατοικίας», σημειώνει ο George Eckerd, διευθυντής έρευνας στο ινστιτούτο. Την ώρα που η αγοραστική δραστηριότητα στην αγορά ακινήτων υποχωρεί, η ζυγαριά της αποταμίευσης γέρνει όλο και περισσότερο προς τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Εκρηκτική άνοδος δείκτών
Η εκρηκτική πορεία των δεικτών τα τελευταία χρόνια ενισχύει το ρεύμα. Ο Dow Jones Industrial Average ξεπέρασε πρόσφατα για πρώτη φορά τις 50.000 μονάδες, καλλιεργώντας την αίσθηση ότι η μακροπρόθεσμη συμμετοχή ανταμείβει. Σε συνδυασμό με την εύκολη πρόσβαση μέσω ψηφιακών πλατφορμών και το χαμηλό κόστος συναλλαγών, το χρηματιστήριο έχει γίνει για πολλούς νέους πιο προσιτό από μια προκαταβολή για σπίτι.
Για δεκαετίες, η ιδιοκατοίκηση αποτελούσε τον βασικό μηχανισμό δημιουργίας πλούτου για τη μεσαία τάξη. Οι τιμές των ακινήτων αυξάνονταν διαχρονικά και η αποπληρωμή του στεγαστικού λειτουργούσε ως αναγκαστική αποταμίευση. Ωστόσο, η νέα γενιά δείχνει να αμφισβητεί εάν αυτό το μοντέλο παραμένει βιώσιμο.
Η 33χρονη Laura Wight από το Σικάγο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Όταν είδε το ποσό που απαιτούνταν για προκαταβολή να αυξάνεται διαρκώς, επένδυσε περίπου 10.000 δολάρια που είχε στην άκρη σε index funds μέσω της Charles Schwab. Σχεδόν έξι χρόνια μετά, το χαρτοφυλάκιό της έχει ενισχυθεί κατά 66%. Η δυνατότητα ρευστοποίησης σε περίπτωση ανάγκης της προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας που δεν θα είχε δεσμεύοντας τα χρήματα σε ένα ακίνητο. Σήμερα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να παραμείνει ενοικιάστρια, επιλέγοντας μεγαλύτερη ευελιξία.
Ανάλυση της Moody’s Analytics για τη The Wall Street Journal έδειξε ότι, υπό συγκεκριμένες παραδοχές, ένας ενοικιαστής που επενδύει συστηματικά τη διαφορά κόστους μεταξύ ενοικίου και στεγαστικού μπορεί σε βάθος 30ετίας να καταλήξει με υψηλότερη καθαρή περιουσία από έναν ιδιοκτήτη. Η κρίσιμη λέξη, ωστόσο, είναι «πειθαρχία». Η συνέπεια στις επενδύσεις επί τρεις δεκαετίες δεν είναι εύκολη υπόθεση, ιδίως σε περιόδους αβεβαιότητας.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Ανάλογη είναι και η εικόνα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τη Eurostat, οι Έλληνες νέοι φεύγουν από το πατρικό τους κατά μέσο όρο στα 30,7 έτη, ένα από τα υψηλότερα όρια στην Ευρώπη. Όταν τελικά κάνουν το βήμα, έρχονται αντιμέτωποι με το μεγαλύτερο στεγαστικό βάρος στην ΕΕ. Το 30,3% των νέων 15 έως 29 ετών δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 9,7%. Με τέτοιες πιέσεις, η αποταμίευση για αγορά κατοικίας γίνεται άθλος και η αναζήτηση εναλλακτικών επενδυτικών διεξόδων μοιάζει σχεδόν μονόδρομος.
Τα δεδομένα της Redfin δείχνουν ότι το ποσοστό των αγοραστών κατοικίας ηλικίας 18 έως 39 ετών έχει μειωθεί αισθητά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η άνοδος των τιμών μετά το 2012 έκανε την ιδιοκατοίκηση ολοένα και λιγότερο προσιτή, ενισχύοντας τη στροφή προς τις αγορές κεφαλαίου.
Το όνειρο της ιδιοκτησίας δεν έχει σβήσει. Όμως για πολλούς νέους, από τη Νέα Υόρκη έως την Αθήνα, η προτεραιότητα έχει μετατοπιστεί. Αν κάποτε το σπίτι ήταν το απόλυτο σύμβολο σταθερότητας, σήμερα η οικονομική ασφάλεια φαίνεται να περνά μέσα από ένα επενδυτικό χαρτοφυλάκιο. Σε μια εποχή υψηλών επιτοκίων και ακριβών ακινήτων, το χρηματιστήριο αναδεικνύεται σε εναλλακτικό μονοπάτι πλούτου για μια γενιά που μαθαίνει να χτίζει το μέλλον της με διαφορετικά υλικά.
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
