Η Ομοιότητα μιας Νίκης που μοιάζει με Ήττα: Ο Πορθμός του Ορμούζ μπορεί να μην γίνει το «νέο Σουέζ» στην κλίμακα των γεγονότων- Θα γίνει όμως το σύμβολο μιας εποχής που η υπερδύναμη αρνήθηκε να καταλάβει τα όρια της

  • Ο Πορθμός του Ορμούζ μπορεί να μην γίνει το «νέο Σουέζ» στην κλίμακα των γεγονότων- Θα γίνει όμως το σύμβολο μιας εποχής που η υπερδύναμη αρνήθηκε να καταλάβει τα όρια της

Η Ομοιότητα μιας Νίκης που μοιάζει με Ήττα

Υπάρχουν στιγμές που η Ιστορία δεν κραυγάζει· ψιθυρίζει. Και όποιος δεν έχει μάθει να αποκωδικοποιεί τους ψιθύρους της, καταλήγει να πληρώνει ένα τίμημα που ποτέ δεν προϋπολόγισε.

Το Μάθημα του 1956: Η Αυταπάτη του Σουέζ

Στη Διώρυγα του Σουέζ γράφτηκε το πιο σκληρό μάθημα γεωπολιτικής ύβρεως. Βρετανία, Γαλλία και Ισραήλ κινήθηκαν με την αλαζονεία της στρατιωτικής υπεροπλίας. Και είχαν δίκιο — στο πεδίο. Οι επιχειρήσεις ήταν υποδειγματικές, οι στόχοι κατελήφθησαν και για λίγα εικοσιτετράωρα φάνηκε πως ο χρόνος μπορούσε να γυρίσει πίσω: στην εποχή που οι αυτοκρατορίες επέβαλλαν τη θέλησή τους με τις κανονιοφόρους, χωρίς κόστος.

Όμως η Ιστορία δεν οπισθοχωρεί επιλαμβάνεται.
Η Σικελική Εκστρατεία είναι το απόλυτο αρχαίο παράδειγμα «νίκης που κρύβει ήττα».
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ξεκίνησε από θέση ισχύος, πιστεύοντας ότι μπορεί να επεκταθεί χωρίς όρια.
Η στρατιωτική υπεροχή δεν συνοδεύτηκε από σαφή στρατηγικό στόχο ή σχέδιο εξόδου.
Η εκστρατεία βάλτωσε, απομονώθηκε και κατέληξε σε ολοκληρωτική καταστροφή.
Έτσι, η επίδειξη δύναμης έγινε το σημείο καμπής της παρακμής της Αθήνας.
Πίσω στην Αίγυπτο τώρα – Η πραγματική μάχη δεν δόθηκε ποτέ στην άμμο της Αιγύπτου. Δόθηκε στα διπλωματικά γραφεία στα χρηματιστήριά. Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν τη στήριξη της επέμβασης, η Σοβιετική Ένωση απείλησε με επέμβαση και απάντηση ακόμα και με σύγχρονα όπλα με σαφή υπονόηση για πυρηνικά, και η στερλίνα βρέθηκε στο στόχαστρο των αγορών. Δεν ήταν τα όπλα που λύγισαν τη Βρετανία· ήταν η οικονομική ασφυξία. Μέσα σε λίγες μέρες, μια «θριαμβευτική νίκη» μετατράπηκε σε μια ταπεινωτική υποχώρηση.

Ο Άντονι Ίντεν έπεσε. Και μαζί του, ξεψύχησε η ψευδαίσθηση της αυτοκρατορικής ισχύος της Μεγάλης Βρετανίας.

Όλα τα παραπάνω θυμίζουν σήμερα η παρέμβαση για τα στενά του Ορμούζ

Εβδομήντα χρόνια μετά, το ίδιο μοτίβο επιστρέφει. Όχι ως σύμπτωση, αλλά ως προειδοποίηση που αγνοείται επιδεκτικά.

Στον Πορθμό του Ορμούζ, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν με την ίδια ακλόνητη βεβαιότητα. Αεροπορικά πλήγματα, ναυτική κυριαρχία, απόλυτος έλεγχος των αιθέρων. Κανείς δεν αμφισβητεί την ισχύ πυρός της υπερδύναμης. Αλλά η στρατιωτική υπεροχή δεν είναι πλέον το ζητούμενο.

Το ζητούμενο είναι το αποτέλεσμα.

Οι επιχειρήσεις συνεχίζονται επί εβδομάδες, αλλά ο στόχος θολώνει. Η ρητορική διολισθαίνει από το «τελειώνουμε» στο «θα πάρει χρόνο» και από εκεί στο «πρέπει να αναλάβουν άλλοι». Όταν μια υπερδύναμη αδυνατεί να ορίσει το τέλος (endstate), έχει ήδη αρχίσει να χάνει τον έλεγχο.

Η Ανατομία της Σύγκρισης

Οι ομοιότητες με το Σουέζ δεν είναι απλές αναλογίες – είναι γεωπολιτικός αντικατοπτρισμός:

  • Στρατηγικό Πέρασμα: Τότε η Διώρυγα, τώρα ο Πορθμός.

  • Ασύμμετρη Εξάρτηση: Σύμμαχοι που διστάζουν ή αποστασιοποιούνται. (το ΝΑΤΟ αποσυντίθεται)

  • Το Κενό Στρατηγικής: Στο Σουέζ ήξεραν πώς να μπουν, αλλά όχι πώς να βγουν. Στον Ορμούζ ξέρουν πού να χτυπούν, αλλά όχι πώς να λυγίσουν.

Εδώ ακριβώς κυοφορείται η ήττα μέσα στα σπλάχνα της νίκης. Γιατί η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε τόνους εκρηκτικών. Μετριέται σε νομιμοποίηση, συνοχή και εμπιστοσύνη. Όταν αυτά ραγίζουν, καμία «έξυπνη βόμβα» δεν μπορεί να καλύψει τις ρωγμές.

Άφησε δε το γεγονός ότι χωρίς boots on the ground, η νίκη παραμένει περισσότερο αφήγημα παρά πραγματικότητα. Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί και η ναυτική υπεροχή μπορούν να διαλύσουν στόχους, αλλά δεν μπορούν να ελέγξουν το καθεστώς στο έδαφος, πληθυσμούς και ροές. Αυτό το είδαμε ξανά και ξανά — από το Πόλεμος του Βιετνάμ μέχρι τις πιο πρόσφατες επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή.

Χωρίς φυσική παρουσία, δεν υπάρχει σταθεροποίηση. Χωρίς σταθεροποίηση, δεν υπάρχει αποτέλεσμα. Και χωρίς αποτέλεσμα, κάθε «νίκη» μένει μετέωρη — έτοιμη να μετατραπεί σε ήττα την επόμενη ημέρα.
  • Το μάθημα από το Βιετνάμ είναι πιο βαθύ:
    ακόμη και με τεράστια στρατιωτική παρουσία 500,000 ανδρών, αν δεν ελέγχεις πολιτικά την κατάσταση και τον πληθυσμό, δεν κερδίζεις. Στο Βιετνάμ ο ανταρτοπόλεμος οδήγησε σε ήττα τον συμβατικό πόλεμο.
Ο Εθνικισμός του Βορρά, η στήριξη της Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας, η αντοχή του πληθυσμού, η φθορά και το κόστος, και τέλος το εσωτερικό μέτωπο όσων ήταν αντίθετοι με αυτό τον πόλεμο στις ΗΠΑ, οδήγησαν τελικά στην μη επίτευξη  του στόχου πού ήταν να μην γίνει ο Νότος Κομμουνιστικός.

Το Τίμημα της Αβεβαιότητας

Η εσωτερική εικόνα των ΗΠΑ σήμερα εκπέμπει αβεβαιότητα, όχι ισχύ. Αντιφατικές δηλώσεις, μετατόπιση ευθυνών και θολά μηνύματα. Στη γεωπολιτική σκακιέρα, η αβεβαιότητα είναι το πιο ακριβό νόμισμα.

Όπως τότε η στερλίνα ήταν η αχίλλειος πτέρνα της Βρετανίας, έτσι σήμερα η ροή του πετρελαίου και η αντοχή των εφοδιαστικών αλυσίδων είναι ο καταλύτης της κρίσης. Οι αγορές δεν συγχωρούν την αναμονή και οι ανταγωνιστές παραμονεύουν, επενδύοντας στην κόπωση του ηγεμόνα.

Το μάθημα είναι σκληρό: Οι μεγάλες δυνάμεις δεν καταρρέουν όταν χάνουν μάχες. Καταρρέουν όταν παρερμηνεύουν τις τακτικές νίκες τους. Όταν λησμονούν ότι η στρατιωτική υπεροχή χωρίς πολιτικό σχέδιο και οικονομική θωράκιση είναι μια ακρωτηριασμένη δύναμη.

Ο Πορθμός του Ορμούζ μπορεί να μην γίνει το «νέο Σουέζ» στην κλίμακα των γεγονότων. Θα γίνει όμως το σύμβολο μιας εποχής που η υπερδύναμη αρνήθηκε να καταλάβει τα όριά της.

Και τότε, όταν η Ιστορία ψιθυρίσει ξανά “διάβασέ με” ας μην προσποιηθούν κάποιοι πως δεν άκουσαν.
J Kailas
Περισσότερες Ειδήσεις
Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο

Διαβάστε ακόμηΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ