Του Μάριου Τόκα και της Αγγελικής Μούζουλα, Capital
Η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά από την καταγραφή στην πράξη: από την 1η Ιανουαρίου 2026 ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (ΜΣΠΑ, ή αγγλιστί Carbon Border Adjustment Mechanism, CBAM) παύει να είναι μια απλή υποχρέωση υποβολής εκθέσεων και μετατρέπεται σε κανονικό εμπορικό καθεστώς με πραγματικό οικονομικό αντίκτυπο για κάθε εταιρεία που εισάγει στην Ελλάδα (και στην υπόλοιπη ΕΕ) προϊόντα όπως σίδηρο-χάλυβα, τσιμέντο, αλουμίνιο, λιπάσματα, ηλεκτρισμό και υδρογόνο. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: η τιμή άνθρακα των εισαγωγών να εξισωθεί με εκείνη που πληρώνει η ευρωπαϊκή βιομηχανία στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ, ώστε να περιοριστεί η διαρροή άνθρακα.
Μετάβαση στην πλήρη εφαρμογή
Η μεταβατική περίοδος του ευρωπαϊκού Κανονισμού 2023/956 για τον ΜΣΠΑ ξεκίνησε την 1.10.2023 και λήγει στις 31.12.2025: κατά το διάστημα αυτό, οι εισαγωγείς υποβάλλουν τριμηνιαίες εκθέσεις στο μητρώο ΜΣΠΑ με τις ενσωματωμένες εκπομπές CO₂ των καλυπτόμενων προϊόντων, χωρίς καμία χρηματική επιβάρυνση. Από 1.1.2026, οι εγκεκριμένοι δηλούντες θα πρέπει να αγοράζουν και να παραδίδουν πιστοποιητικά ΜΣΠΑ αντίστοιχα με τις εκπομπές των εισαγωγών τους. Η πώληση πιστοποιητικών θα ξεκινήσει από 1.2.2027, ενώ η πρώτη ετήσια δήλωση μαζί με την παράδοση πιστοποιητικών για τις εισαγωγές του 2026 θα ολοκληρωθεί έως την 30.9.2027. Η τιμή των πιστοποιητικών ακολουθεί τον μέσο όρο τιμών του ΣΕΔΕ, με ειδικό κανόνα για τις αγορές του 2027 που καλύπτουν εισαγωγές του 2026.
Τι σημαίνει πρακτικά για τις ελληνικές εταιρείες
Δεδομένα εκπομπών από προμηθευτές
Με τη φάση πλήρους εφαρμογής του ΜΣΠΑ από το 2026, οι ελληνικές εταιρείες θα πρέπει να δηλώνουν ετησίως τις ενσωματωμένες εκπομπές CO₂ των εισαγόμενων προϊόντων στο Μητρώο ΜΣΠΑ. Οι εκπομπές αυτές μπορούν να προσδιοριστούν είτε με βάση πραγματικές εκπομπές (actual values) της εγκατάστασης παραγωγής εκτός ΕΕ, χρησιμοποιώντας μεθόδους υπολογισμού της ΕΕ (calculation-based ή measurement-based) και υποχρεωτικά επαληθευμένες από διαπιστευμένο επαληθευτή, είτε με προκαθορισμένες τιμές (default values) που δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το αντίστοιχο προϊόν ή πρόδρομο (αναμένουμε την δημοσίευση του σχετικού εκτελεστικού κανονισμού).
Η επιλογή “default” δεν απαιτεί επαλήθευση των εκπομπών, αλλά ο δηλών οφείλει να τηρεί ιχνηλάσιμα αρχεία για την τεκμηρίωση της δήλωσης. Αντιθέτως, η επιλογή “actual” αντικατοπτρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το αποτύπωμα άνθρακα (ιδίως όταν ο προμηθευτής έχει χαμηλή ένταση άνθρακα), αλλά συνεπάγεται διαδικασία επαλήθευσης, τήρησης αρχείων και διασταύρωσης δεδομένων για άμεσες εκπομπές και, όπου απαιτείται, έμμεσες εκπομπές (π.χ. από κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ή ενσωματωμένες εκπομπές προδρόμων).
Σημειώνεται ότι, από το 2026, η χρήση “default values” είναι θεσμικά ισότιμη επιλογή για τον υπολογισμό των προς παράδοση πιστοποιητικών, ενώ η επάλληλη αφαίρεση ξένης τιμής άνθρακα λειτουργεί διαφορετικά ανάλογα με την επιλογή: με “actual” απαιτείται τεκμηρίωση του πράγματι καταβληθέντος τιμήματος στη χώρα παραγωγής, ενώ με “default” η αφαίρεση γίνεται (όπου υπάρχει) βάσει των ετήσιων προκαθορισμένων τιμών άνθρακα της Επιτροπής. Για τη ροή δεδομένων, το πρότυπο excel της Επιτροπής παραμένει το προτεινόμενο εργαλείο ανταλλαγής μεταξύ παραγωγών/προμηθευτών και εισαγωγέων, ώστε τα στοιχεία (πηγές εκπομπών, καύσιμα/υλικά, κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, προδρόμοι, περίοδος αναφοράς) να ενσωματώνονται χωρίς ασυνέπειες στις ετήσιες δηλώσεις ΜΣΠΑ.
Διαβάστε τη συνέχεια εδώ:
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
