Μια σειρά από ακραίες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε χώρες της Μεσογείου και της Βόρειας Αφρικής έπληξαν τις χειμερινές καλλιεργητικές περιοχές που τροφοδοτούν την Ευρώπη, διαταράσσοντας τον εφοδιασμό με φρούτα και λαχανικά και απειλώντας με αύξηση των τιμών των τροφίμων.
Η Ισπανία, η Πορτογαλία, το Μαρόκο και τμήματα της Ιταλίας και της Ελλάδας λειτουργούν ως «αποθήκη τροφίμων» της Ευρώπης το χειμώνα, εξάγοντας ντομάτες, αγγούρια, αβοκάντο, πιπεριές, μούρα και εσπεριδοειδή προς τα βόρεια, όταν η εγχώρια παραγωγή είναι περιορισμένη.
Σειρές αμπέλων στέκονται σε ένα πλημμυρισμένο χωράφι μετά την υπερχείλιση του ποταμού Duero στη Zamora, στη βορειοδυτική Ισπανία. © Mariam A Montesinos/EPA/Shutterstock
Ωστόσο, οι εκτεταμένες ζημιές στις καλλιέργειες και τις υποδομές τις τελευταίες εβδομάδες θα μπορούσαν να έχουν άμεσες επιπτώσεις στις χονδρικές αγορές και τις αλυσίδες εφοδιασμού των σούπερ μάρκετ, προειδοποιούν οι οικονομολόγοι.
«Όταν έχουμε τις πλημμύρες που βλέπουμε στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική, σε συνδυασμό με τον πολύ βροχερό χειμώνα εδώ στο Ηνωμένο Βασίλειο… δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε: θα δούμε την πίεση στις τιμές των λαχανικών και των φρούτων», δήλωσε ο David Barmes, ερευνητής πολιτικής στο Κέντρο Οικονομικής Μετάβασης του London School of Economics.
Η Ισπανία, η οποία κατέγραψε τον πιο βροχερό Ιανουάριο των τελευταίων 25 ετών, έχει ήδη καταγράψει ζημιές σε 22.000 εκτάρια γεωργικής γης, σύμφωνα με την ασφαλιστική ένωση Agroseguro. Ο Luis Planas, υπουργός Γεωργίας της Ισπανίας, δήλωσε ότι η πληγείσα περιοχή θα μπορούσε να «σχεδόν διπλασιαστεί» μόλις ολοκληρωθούν οι εκτιμήσεις.
Η καταστροφή εκτείνεται πέρα από τις καλλιέργειες και φτάνει στα συστήματα άρδευσης, τα γεωργικά μηχανήματα και τους αγροτικούς δρόμους, περιπλέκοντας τη συγκομιδή και τη διανομή ακόμη και σε περιοχές όπου τα προϊόντα έχουν επιβιώσει.
Στη δυτική Γαλλία, ορισμένες γεωργικές περιοχές έχουν υποστεί περισσότερες από 36 ημέρες συνεχούς βροχής και διαδοχικές καταιγίδες έχουν οδηγήσει στην υπερχείλιση του ποταμού Garonne και τμημάτων του Loire σε οπωρώνες και αμπελώνες. Η συγκέντρωση της ευρωπαϊκής προσφοράς φρούτων και λαχανικών το χειμώνα σε λίγες περιοχές καθιστά τις αγορές ιδιαίτερα ευαίσθητες στις καιρικές διαταραχές.
Τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, η Ισπανία αντιπροσώπευε περισσότερο από το 70% των εισαγωγών γλυκών πιπεριών στο Ηνωμένο Βασίλειο και το 65% των αγγουριών, ενώ το Μαρόκο παρείχε περισσότερο από το ένα τρίτο των βρετανικών εισαγωγών φραουλών και σμέουρων, σύμφωνα με εμπορικά στοιχεία του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Η μεγαλύτερη, και πιθανώς η πιο άμεση επίδραση [από τις πρόσφατες καιρικές συνθήκες] είναι η επίδραση στα φρέσκα προϊόντα από την Ισπανία και το Μαρόκο», δήλωσε ο Tom Lancaster της Energy and Climate Intelligence Unit, ενός think-tank με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.
Spain Prime Minister Pedro Sanchez, alongside the Mayor of Huetor Tajar Fernando Delgado, left. Most of the asparagus crop the area relies on was wiped out. © MIGUEL ANGEL MOLINA/EPA/Shutterstock
«Εάν η προσφορά μειωθεί, οι αγοραστές ενδέχεται να βρεθούν να ανταγωνίζονται για μικρότερες ποσότητες», είπε. «Μπορεί επίσης να παρατηρηθεί αντίκτυπος στην ποιότητα: τα φρούτα που έχουν υποστεί ζημιά από τις έντονες βροχές δεν μεταφέρονται και δεν αποθηκεύονται τόσο καλά».
Οι Κάτω Χώρες εισάγουν το 35-40% των φρέσκων λαχανικών τους από την Ισπανία, το Μαρόκο και την Πορτογαλία, οι οποίες μαζί παρέχουν επίσης το 15-20% των εισαγωγών φρέσκων φρούτων κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την ING.
Στην Ανδαλουσία, μία από τις κύριες γεωργικές περιοχές της Ισπανίας, η ένωση αγροτών Asaja εκτιμά ότι έχει χαθεί το 20% της συνολικής παραγωγής. Μόνο σε μία επαρχία, την Κόρδοβα, η Asaja ανέφερε ότι οι απώλειες ανήλθαν σε 700 εκατ. ευρώ, με τους ελαιώνες να αντιπροσωπεύουν 550 εκατ. ευρώ από το ποσό αυτό και περαιτέρω ζημιές στα δημητριακά και τα εσπεριδοειδή.
Την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός Pedro Sánchez επισκέφθηκε την πόλη Huétor Tájar, δυτικά της Γρανάδας, η οποία επλήγη από την καταιγίδα, όπου ο δήμαρχος εξήγησε ότι το 80% του πληθυσμού της εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από την παραγωγή σπαραγγιών της περιοχής. Με τη συγκομιδή να ξεκινά σε λίγες εβδομάδες, ο δήμαρχος Fernando Delgado δήλωσε ότι το ένα τρίτο της σοδειάς παρέμεινε κάτω από το νερό.
Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες στην Ανδαλουσία και σε άλλες σημαντικές καλλιεργητικές περιοχές της νότιας Ευρώπης σημαίνουν ότι «οι τιμές θα είναι υψηλότερες σε ετήσια βάση», δήλωσε ο Thijs Geijer, ανώτερος οικονομολόγος που ασχολείται με τα τρόφιμα και τη γεωργία στην ING, προσθέτοντας ότι οι καταναλωτές θα δουν λιγότερες εκπτώσεις.
Ωστόσο, σημείωσε ότι η επίδραση στα στοιχεία για τον πληθωρισμό θα μπορούσε να είναι περιορισμένη στις Κάτω Χώρες, όπου τα επηρεαζόμενα προϊόντα έχουν μικρό βάρος στον δείκτη τιμών καταναλωτή.
Ο Barmes δήλωσε ότι οι πρόσφατες καταιγίδες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κλιματικών διαταραχών που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων. Η πρόσφατη έρευνά του έδειξε ότι η διαφορά μεταξύ του πληθωρισμού των τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην ευρωζώνη τους τελευταίους μήνες οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε έναν μικρό αριθμό προϊόντων ευαίσθητων στο κλίμα — όπως η σοκολάτα και το ελαιόλαδο — μερικά από τα οποία έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος στο καλάθι αγορών του Ηνωμένου Βασιλείου, με αποτέλεσμα οι Βρετανοί καταναλωτές να επηρεάζονται περισσότερο όταν συμβαίνουν ακραία καιρικά φαινόμενα.
«Για μένα, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα δούμε πίεση στις τιμές των τροφίμων αργότερα μέσα στο έτος, ακόμη και αν μέρος αυτής θα είναι πιο βραχυπρόθεσμο», είπε. «Είναι πολύ δύσκολο να αντικαταστήσουμε την Ισπανία και το Μαρόκο, ιδίως για ορισμένα είδη του χειμερινού καλαθιού λαχανικών, οπότε πιστεύω ότι θα δούμε αυτό το [αντίκτυπο] πολύ σύντομα, και στη συνέχεια, πιθανότατα θα δούμε επιπτώσεις και στα φρούτα, και στη συνέχεια και στο κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα… και το ελαιόλαδο».
Οι κεντρικές τράπεζες έχουν αρχίσει να αναγνωρίζουν την επίδραση των ακραίων καιρικών φαινομένων στη δυναμική του πληθωρισμού. Στην έκθεση νομισματικής πολιτικής του Αυγούστου 2025, η Τράπεζα της Αγγλίας σημείωσε ότι οι διαταραχές που συνδέονται με το κλίμα συνέβαλαν στην αύξηση των τιμών των τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο και περιπλέκουν τις προσπάθειες για την επιστροφή του πληθωρισμού στο στόχο του 2%.
Οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί να υποστηρίξουν τους πληγέντες αγρότες μέσω ασφαλιστικών αποζημιώσεων και ταμείων έκτακτης ανάγκης της ΕΕ που συνδέονται με την Κοινή Γεωργική Πολιτική του блоκ. Η Ισπανία έχει δεσμευτεί να χορηγήσει στους αγρότες 2,2 δισ. ευρώ σε άμεση ενίσχυση και να δαπανήσει 600 εκατ. ευρώ για την ανοικοδόμηση των υποδομών.
Ωστόσο, οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι το ευρύτερο πρόβλημα είναι δομικό. «Πιστεύω ότι πραγματικά βλέπουμε ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό», δήλωσε ο Barmes. «Αυτού του είδους οι διαταραχές στην προσφορά που συνδέονται με το κλίμα γίνονται όλο και πιο συχνές, σοβαρές και γεωγραφικά εκτεταμένες».
Πρόσθετη αναφορά από την Carmen Muela στη Μαδρίτη.
Susannah Savage & Barney Jopson, FT
Απόδοση – Επιμέλεια: Τατιανή Σάγιεχ
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
