Στραβός ο γυαλός ή στραβά αρμενίζουμε; Η πράσινη μετάβαση χωρίς βιομηχανία δεν λέγεται μετάβαση – λέγεται αποβιομηχάνιση

Η Ευρώπη θέλει να σώσει τον πλανήτη. Θεμιτό. Το ερώτημα είναι: θα σώσει και τη δική της βιομηχανία ή θα την στείλει μετανάστη στην Ασία;

• Η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ΑΠΕ και στις μπαταρίες δεν είναι sprint. Είναι μαραθώνιος.

Κι εμείς τρέχουμε τα πρώτα 5 χιλιόμετρα σαν να είμαστε στον τελικό των 100 μέτρων, την ώρα που η Κίνα γελάει – παράγοντας “πράσινα” προϊόντα σε ρυπογόνα εργοστάσια με ρεύμα από κάρβουνο.

Στραβός ο γυαλός; Ή στραβά αρμενίζουμε;

• Το πρόβλημα με αριθμούς – όχι με ευχές

Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες της Ευρώπης, μέσω της Alliance of Energy Intensive Industries, δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν ρεύμα με συνολικό κόστος 50 €/MWh.

• Όχι 150€/MWh. Όχι διπλάσιο από τις ΗΠΑ.

Γιατί σήμερα η Ευρώπη πληρώνει ρεύμα περίπου 2 φορές ακριβότερο από τις ΗΠΑ. Και μετά απορούμε γιατί η χημική βιομηχανία BASF μεταφέρει επενδύσεις στο Τέξας.

• Η Cefic μιλά ξεκάθαρα: χωρίς ανταγωνιστική τιμή ρεύματος, η αποανθρακοποίηση δεν είναι βιώσιμη. Διότι η ηλεκτροδότηση βιομηχανικών διεργασιών απαιτεί φθηνή και σταθερή ενέργεια.

Αν η πράσινη κιλοβατώρα κοστίζει χρυσάφι, η βιομηχανία απλώς κλείνει. Δεν μετατρέπεται.

• Το ETS έγινε εργαλείο μετάβασης ή εργαλείο τιμωρίας;

Το EU Emissions Trading System (ETS) σχεδιάστηκε για να βάζει τιμή στον άνθρακα και να οδηγεί σε επενδύσεις χαμηλών εκπομπών. Λογικό.

Αλλά όταν το έμμεσο κόστος περνάει στην τιμή ρεύματος και εκτοξεύει το τελικό κόστος για τη βιομηχανία, τότε έχουμε στρέβλωση. Γι’ αυτό ζητείται:

• συνέχιση αποζημιώσεων έμμεσου κόστους πέραν του 2030
• πρόσβαση σε ρεύμα βασισμένο στο πραγματικό κόστος παραγωγής
• βελτίωση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων (CISAF)
• μείωση φόρων και λοιπών επιβαρύνσεων

• Η αποσύνδεση από το φυσικό αέριο: καθυστερημένη αφύπνιση

• Όταν η οριακή μονάδα είναι αερίου, η τιμή διαμορφώνεται σαν να καίει όλη η Ευρώπη αέριο — ακόμα κι αν η μισή παραγωγή είναι από ΑΠΕ. Αυτό δεν είναι αγορά. Είναι μαθηματική στρέβλωση.

Αν δεν ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά ενέργειας, αν δεν γίνουν διασυνδέσεις, αν δεν πέσει το κόστος δικτύων, η Ευρώπη θα έχει τις πιο “καθαρές” τιμές και τις πιο άδειες βιομηχανικές ζώνες.

• Το “Ιταλικό Μοντέλο”: λύση ή οπισθοδρόμηση;

Η Ιταλία προσπάθησε να αφαιρέσει το κόστος άνθρακα από την τιμή χονδρικής, επιδοτώντας ουσιαστικά τις μονάδες φυσικού αερίου που καθορίζουν την οριακή τιμή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το βλέπει ως υπονόμευση του ETS και ως στρέβλωση της ενιαίας αγοράς.

Και πράγματι: αν αρχίσει κάθε χώρα να “πειράζει” την τιμή κατά το δοκούν, η εσωτερική αγορά διαλύεται.

Από την άλλη όμως, όταν το σύστημα παράγει τιμές που διαλύουν τη βιομηχανία, η πολιτική πίεση γεννά τέτοιες λύσεις.

Το ιταλικό μοντέλο δεν είναι ιδανικό.
Αλλά είναι σύμπτωμα βαθύτερης ασθένειας.

• Και η Κίνα;

Η Ευρώπη επιβάλλει κόστος άνθρακα. Η Κίνα εξάγει φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και βιομηχανικά προϊόντα που έχουν παραχθεί με ρεύμα από άνθρακα.

• Το αποτέλεσμα; Εμείς πληρώνουμε το περιβαλλοντικό premium. Εκείνοι κερδίζουν το μερίδιο αγοράς.

Αν δεν υπάρξει ουσιαστικός μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα που να λειτουργεί πρακτικά και όχι θεωρητικά, η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα γίνει collateral damage της πράσινης φιλοδοξίας η απάτης κατά τον Τράμπ.

• Η μετάβαση πρέπει να είναι ομαλή – αλλιώς δεν είναι μετάβαση

Αν κλείσουν χαλυβουργίες, χημικά εργοστάσια, λιπάσματα, αλουμίνιο — ποιος θα παράγει τα υλικά για τις ανεμογεννήτριες και τις μπαταρίες; Η πράσινη μετάβαση χωρίς βιομηχανική βάση είναι σαν να θέλεις να χτίσεις καράβι χωρίς να έχεις ναυπηγείο.

• Τελικά;

Δεν είναι στραβός ο γυαλός. Στραβά αρμενίζουμε όταν:

• Θέτουμε φιλόδοξους στόχους χωρίς μεταβατικό μηχανισμό κόστους
• Αγνοούμε την ανταγωνιστικότητα έναντι ΗΠΑ και Κίνας
• Υποτιμούμε την ανάγκη φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας στα 50 €/MWh
• Αντιμετωπίζουμε τη βιομηχανία σαν “παράπλευρη απώλεια”

Η αποανθρακοποίηση χρειάζεται ισχύ. Και ισχύς χωρίς βιομηχανία δεν υπάρχει.

Αν η Ευρώπη δεν ισορροπήσει γρήγορα το τρίπτυχο κλίμα – ανταγωνιστικότητα – κοινωνική συνοχή, τότε δεν θα έχουμε πράσινη ηγεσία.

Θα έχουμε πράσινη αποβιομηχάνιση.

Και τότε δεν θα φταίει ο γιαλός. Θα φταίει ο καπετάνιος.