Σχεδόν 3 τρισ. ευρώ έκτακτης ρευστότητας που εισήγαγε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 θα έχουν αποσυρθεί από το χρηματοπιστωτικό σύστημα έως το 2027, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο στην ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής.
Σύμφωνα με πρόβλεψη που δημοσίευσε το προσωπικό της κεντρικής τράπεζας την Πέμπτη, η πλεονάζουσα ρευστότητα που καταθέτουν οι τράπεζες της Ευρωζώνης στην ΕΚΤ θα πέσει κάτω από τα 2 τρισ. ευρώ το επόμενο έτος, επίπεδο που είχε παρατηρηθεί για τελευταία φορά πριν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ξεκινήσουν τα άνευ προηγουμένου μέτρα τόνωσης στις αρχές του 2020.
«Σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής», δήλωσε ο Carsten Brzeski, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικών της ING. «Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική πλησιάζει στο τέλος της», πρόσθεσε, αναφέροντας ότι η ΕΚΤ κατάφερε να διαχειριστεί ομαλά την έξοδο από την ποσοτική χαλάρωση.
Από τον Μάρτιο του 2020, η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε το λεγόμενο Πρόγραμμα Αγορών Έκτακτης Ανάγκης λόγω Πανδημίας (PEPP). Αυτό περιελάμβανε την αγορά ομολόγων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης και τόνωσης της οικονομίας που είχε πληγεί από την πανδημία. Προσέφερε επίσης αρκετές γενναιόδωρες και μακροπρόθεσμες πράξεις αναχρηματοδότησης στις τράπεζες.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι αναγνωρίζουν στην ΕΚΤ το γεγονός ότι απέτρεψε μια ευρύτερη οικονομική κατάρρευση, καθώς η συμβατική νομισματική πολιτική είχε τότε εξαντλήσει τα όπλα της· τα επιτόκια βρισκόταν σε αρνητικό έδαφος πριν ξεσπάσει η πανδημία.
Ωστόσο, οι επικριτές της πολιτικής προειδοποίησαν ότι η πλημμύρα ρευστότητας ενδέχεται να έχει στρεβλώσει τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων, καθώς πυροδότησε μια φρενίτιδα στον τομέα των ακινήτων σε χώρες όπως η Γερμανία. Επίσης, κατηγόρησαν το PEPP ότι συνέβαλε στην αύξηση του πληθωρισμού από τα τέλη του 2021. Οι ορθόδοξοι οικονομολόγοι είχαν προειδοποιήσει ότι τα μη συμβατικά μέτρα ενδέχεται να μην καταργηθούν ποτέ.
Η ΕΚΤ κατάργησε σταδιακά τα μη συμβατικά νομισματικά της εργαλεία από το 2022, με αποτέλεσμα τη σταθερή μείωση της ρευστότητας, η οποία είχε υπερδιπλασιαστεί στα 4,8 τρισ. ευρώ έως τον Οκτώβριο του 2022. Ωστόσο, η απομάκρυνση απαιτεί χρόνο: η ΕΚΤ δεν πωλεί ενεργά τα ομόλογα που αγόρασε κατά τη διάρκεια της κρίσης, αλλά τα αφήνει να λήξουν. Από τα τέλη του 2024, η κεντρική τράπεζα δεν έχει επανεπενδύσει τα έσοδα, αλλά αφήνει τα ομόλογα να λήξουν.
Ως αποτέλεσμα, η πλεονάζουσα ρευστότητα που οι τράπεζες καταθέτουν στην ΕΚΤ έχει μειωθεί κατά σχεδόν 50% και θα συρρικνωθεί περαιτέρω έως το 2027.
Η Isabel Schnabel, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, χαρακτήρισε αυτή τη διαδικασία «ποσοτική ομαλοποίηση και όχι ποσοτική σύσφιξη».
Μέχρι στιγμής, η επιστροφή στην κανονικότητα εξελίσσεται ομαλά, σύμφωνα με την ανάλυση της κεντρικής τράπεζας που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη. «Δεν υπάρχουν ενδείξεις κατακερματισμού», αναφέρει το blog της ΕΚΤ.
Οι τράπεζες θα πρέπει πλέον «να διαχειρίζονται πιο ενεργά τη ρευστότητά τους», αναφέρουν οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ στο blog. Προβλέπουν ότι οι τράπεζες θα αρχίσουν να βασίζονται περισσότερο στη χρηματαγορά καθώς και στις τυπικές πράξεις αναχρηματοδότησης.
Οι τράπεζες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ρευστότητα από την ΕΚΤ με επιβάρυνση 0,15 ποσοστιαίων μονάδων επί του κύριου επιτοκίου καταθέσεων, το οποίο σήμερα ανέρχεται σε 2%. Ενώ αυτά τα εργαλεία έχουν χρησιμοποιηθεί ελάχιστα τα τελευταία χρόνια, θα γίνουν πιο δημοφιλή με την περαιτέρω μείωση της πλεονάζουσας ρευστότητας, προβλέπουν οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ.
Απόδοση – Επιμέλεια: Τατιανή Σάγιεχ
στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
